Inloggen of Registreer
::  Startpagina  ::  Downloads  ::  Je Account  ::  Forums  ::
De Federatie
· Info
· Verenigingen
· Het Bestuur

· Nieuwsbrieven

· Wetgeving:
    ·  Soortenbesluit
    ·  Ringmaten Eu. vogels
    ·  Rapport dierenwelzijn
Modules
· Startpagina
· Archief Verhalen
· Beveel ons aan...
· Downloads
· Encyclopedie
· Forums
· Fotoalbum
· Gezocht & Gevonden
· Je Account
· Journaal
· Links
· Nieuws inzenden
· Nuttige Info
· Onderwerpen
· Peilingen
· Privé-berichten
· Recensies
· Top 10
· Wat is valkerij?
· Weerbericht
· Zoeken
Google Search
Google
Weerbericht

Forum

 Dierenarts Sint-Lievens-Houtem
 basis opleiding
 Gespot Europese OEHOE
 Virginia Oehoe
 Roodstaartbuizerd
 Sint-Bavo viering - zondag 5 oktober
 Nieuwe tarieven aanvraag CITES-documenten
 Ervaring delen
 Parabuteo unicinctus superior
 Dode Bosduiven, ziekte ??

valkeniers.be Forums

Nieuwste foto's

IMG_2611_2.jpg



peregrinus000007.jpg



IMG_3068.jpg



img 6343.jpg



IMG_0251.JPG


Ga naar het fotoalbum
Wie is Online
Er zijn op dit moment, gast(en) en geregistreerde gebruiker(s) die online zijn.

U bent een gast. U kunt gratis een account aanvragen door hier te klikken
Wat is valkerij?

Valkerij is de sport van het jagen met een getrainde roofvogel, meestal een havik of een valk. Het is ook de kunst van het trainen van de vogel om te jagen in samenwerking met de mens. Iemand die met valken jaagt wordt een valkenier genoemd, indien men met haviken werkt spreekt men eerder van een havikier. Valkerij wordt vaak als één van de oudste sporten bestempeld die nog steeds wordt beoefend. Maar coursing, de jacht met windhonden op konijnen of hazen, verdient die eer.

Valkerij zou al zo’n 3000 jaar, volgens sommige bronnen zelfs 4000 jaar, beoefend worden. Maar wat deze sport vooral uniek maakt is dat een wild dier centraal staat. Alhoewel een ervaren valkenier zijn roofvogel kan helpen in een succesvolle jacht blijft hij steeds een toeschouwer van de actie. De echte spelers blijven de roofvogels. Dit is ook altijd de aantrekkingskracht gebleken van deze sport, de kans om een band tot stand te brengen tussen mens en wild dier zodat men op korte afstand getuige kan zijn van het schouwspel. Zo wordt valkerij ook omschreven als een speciale vorm van vogelspotting. De kunst der valkerij biedt de techniek om deze band tot stand te brengen.

De relatie tussen valkenier en roofvogel is totaal verschillend van die tussen mens en huisdier. Om te beginnen, een getrainde vogel is nooit een huisdier. De vogel is zorgvuldig getraind voor één doel: prooien vangen in partnerschap met de mens. In tegenstelling tot een hond heeft een getrainde vogel niet het doel te jagen om de mens te dienen. Ook zal een roofvogel niet gehoorzamen uit angst, zoals bij paarden het geval kan zijn. Een valkeniersvogel zal niet reageren op de valkenier uit genegenheid, noch uit angst maar omdat hij getraind werd de valkenier te associëren met eten. Het gedrag van de roofvogel wordt vooral gestuurd door zijn eetlust. Door het regelen van de vogel die eetlust kan de valkenier het gedrag van de vogel controleren en zelfs beïnvloeden.

De eerste uitdaging voor de valkenier is de roofvogel zijn natuurlijke schuwheid voor mensen te laten overwinnen. Dit wordt verwezenlijkt door de vogel uren aan een stuk door te dragen op de handschoen en hem enkel van eten te voorzien in de nabijheid (of aanwezigheid?) van de valkenier. Het geduld van de valkenier zal zich vertalen in vertrouwen. Het voeden op de handschoen leert de vogel de valkenier en de handschoen te associëren met voedsel

Eens de vogel heeft geaccepteerd dat de valkenier zijn voedselbron, is kan men verder gaan naar de volgende stap. Gebruikmakende van stukjes voedsel zal de valkenier zo de roofvogel korte afstanden naar hem toe laten vliegen. Beetje bij beetje zal deze afstand vergroot worden tot de vogel zonder aarzelen naar de valkenier vliegt. Dit is het moment waarop de roofvogel vrij kan gevlogen worden. Hij zal niet moeten worden opgeleerd om te jagen, dit doet hij vanuit zijn instinct. Maar de jachtvaardigheden leert hij wel door het oefenen, en de valkenier helpt de beginnende roofvogel met het verloop van de nodige ervaringen. De vogel leert om de valkenier in het oog te houden die hem zal begeleiden in het veld. Vaak zal men ook een jachthond gebruiken om prooien te lokaliseren.

De valkenier zal de roofvogel goed in het oog moeten houden. Eens de getrainde vogel een prooi heeft geslagen zal hij de prooi niet naar de valkenier brengen. Dus het is van levensbelang dat de valkenier op de plaats is waar alles gebeurt. Als dit niet lukt zal de roofvogel zijn prooi eten met twee dingen tot gevolg. De roofvogel, met een volle krop, zal geen interesse meer vertonen voor de valkenier en de vogel heeft nu geleerd dat hij zichzelf kan voorzien van eten. Als dit gebeurt heeft de valkenier geen vat meer op de vogel.

Als alles goed verloopt en als de valkenier in de buurt is geeft de valkenier de roofvogel een beloning voor het slaan van de prooi. De beloning zal bestaan uit een stukje vlees, maar net niet te veel zodat de vogel nog steeds zin heeft om te jagen. Enkel na de jachtdag zal de roofvogel een mooie beloning krijgen in de vorm van een echte maaltijd.

Voordat de valkenier opnieuw met de roofvogel zal jagen zal hij of zij de vogel terug wegen. Als de vogel zwaarder weegt dan zijn jachtgewicht (dit is het gewicht waarop de vogel hongerig genoeg is om te jagen, maar ook sterk genoeg is om het efficiënt te doen) zal de ervaren valkenier niet jagen met zijn vogel. roofvogels jagen alleen als ze honger hebben omdat het risico en de moeite te groot zijn om een prooi te slaan. Een vogel die vol zit (veel heeft gegeten; en dus niet meer gemotiveerd is om te eten) zal niet geïnteresseerd zijn om te jagen of om naar de valkenier terug te keren.


Welke roofvogels worden in de valkerij gebruikt?

Er zijn ongeveer 280 soorten dagroofvogels, varierend in grootte van indrukwekkende arenden tot zeer kleine valkjes, niet groter dan zangvogels. Dagroofvogels jagen bijna uitsluitend op het zicht en het gezichtsvermogen van een arend is één van de scherpste ter wereld. Maar binnen deze grote groep zijn er maar een handvol die in aanmerking komen als valkeniersvogel. Sommige soorten zijn te klein om iets groters te vangen dan een muis. Andere zijn dan weer te nerveus in de omgang of te traag om geschikt te zijn. Valkeniers willen niet gewoon jagen met een vogel, zij willen getuigen zijn van een interessante jacht.Vogels die een mooi spektakel vertonen, goed zijn van grote en vurig zijn van aard zijn vertegenwoordigd in slechts drie groepen: de valken, de haviken en de arenden. Uilen speelden ooit een onverwachte rol binnen de valkerij.

De valken

Het woord valkerij is afgeleid van deze groep. Valken werden lang aanzien als de meest aantrekkelijke roofvogel voor de valkerij om hun snelheid, hun uitvallen en hun trainingsmogelijkheden. Het snelste dier op onze planeet is de slechtvalk tijdens zijn befaamde duikvlucht. Deze valk was doorheen de geschiedenis de vogel bij uitstek die door de adel werd gevlogen.

In de Engelse spreekt men vaak over "longwings". Dit komt omdat valken lange puntige vleugels, driehoekig in vorm, wijd aan het lichaam, puntig aan de uiteinden. Zeven soorten werden vaak gebruikt in de Middeleeuwen: de giervalk, de slechtvalk, de sakervalk, de lannervalk, de luggervalk, de boomvalk en het smelleke. De torenvalk werd af en toe gebruikt door het gewone volk. Zijn kleine gestalte maakte dat hij enkel kon jagen op kleine, oninteressante prooien zoals muizen en insecten waardoor de adel zich niet wilde inlaten met deze vogel (of: deze vogel beneden zijn waardigheid achtte). De adel was vooral geïnteresseerd in de witte giervalk (de grootste valkensoort) en de slechtvalk (de snelste onder de valken). Het smelleke, niet groter dan een duif, werd vooral beschouwd als de valk voor edelvrouwen, terwijl de boomvalk toegewezen werd aan de page.

Vandaag de dag heeft de valkenier ook de keuze uit de prairievalk van Noord-Amerika, de Amerikaanse torenvalk en allerhande hybride valken.

De haviken

De gegeerde haviken worden in twee groepen onderverdeeld. Accipiters (haviken) en buteos (buizerds). De accipiters zijn boshavikken, aangepast aan de schitige (of: schichtige ?) vluchten in beboste gebieden. In de Middeleeuwen gebruikten de valkeniers twee soorten, de havik en de sperwer. De havik werd ook wel de koksvogel genoemd door middeleeuwse valkeniers voor zijn betrouwbaarheid in het slaan van prooien. Vandaag de dag gebruiken valkeniers nog twee andere havikachtigen: de Gestreepte sperwer en de Coopers havik, beide Noord-Amerikaaanse vogels. Accipiters zijn niet makkelijk te hanteren. Ze zijn zeer gevoelig (sommige noemen ze "zenuwuiteinden op poten"). Dit zijn vogels voor ervaren valkeniers. Iemand die zich specialiseert in het vliegen met haviken wordt ook een havikenier genoemd.

Middeleeuwse valkeniers kenden alleen maar een buizerd, en waren echt niet onder de indruk van deze vogel. De Europese buizerd is een thermiekvliegende havik, een vogel voor de open vlakte en hij is krachtig genoeg om een prooien te slaan zo groot als een konijn of een eekhoorn. Maar valkeniers dachten dat het hem aan snelheid ontbrak, omdat hij liever als aaseter fungeert. Daarmee had hij als valkeniersvogel vaak afgedaan.

Moderne valkeniers daarentegen hebben de keuze uit twee krachtige buizerds, beide afkomstig uit Noord-Amerika. De roodstaartbuizerd is een grote, krachtige en relatief zorgeloze buizerd. Vermits hij in de VS wijd verspreid leeft wordt hij beschouwd als een goede vogel voor een aspirant - valkenier. Een zelfs nog grotere vogel is de koningsbuizerd, maar deze temperamentvolle soort is moeilijker om mee te werken en komt minder voor dan de roodstaart. Dit heeft tot gevolg dat hij veel minder gebruikt wordt binnen de valkerij dan de alomtegenwoordige roodstaart.

Vandaag de dag kunnen valkeniers nog een andere havik kiezen, en deze soort wordt door velen als de ideale valkeniersvogel aanzien. De woestijnbuizerd van de zuidwestelijke woestijnen van de VS is een ontspannen en enorm veelzijdige vogel. Deze behendige havik kan alles slaan van een kwartel tot een konijn of eekhoorn. Dit is zeer belangrijk vanuit valkeniersstandpunt en maakt deze vogel uniek. In het wild jaagt deze vogel in kleine groepjes. Geen andere roofvogelsoort doet dit maar deze eigenschap is wel ontzettend bruikbaar voor de valkenier. Deze vogel heeft geen extra training nodig om in partnerschap met andere soortgenoten of zelfs mensen te werken.

Arenden

Door hun grote omvang en kracht zijn arenden doorheen de geschiedenis niet vaak gebruikt als valkeniersvogel. Arenden zijn berucht om hun humeurigheid en ze zijn geneigd om lui te zijn. Daarbij, hun mogelijkheid om gedurende lange periodes te vasten maakt het niet makkelijk om hun gewicht onder controle te krijgen. Tijdens de Middeleeuwen was de steenarend toegewijd aan de koning of keizer, maar natuurlijk ging de koning of de keizer niet zelf om met deze massieve roofvogels. Hij beschikte over hof-valkeniers. In de praktijk gebeurde het dan dat een paar valkeniers aan het hof effectief met deze arenden vlogen. Deze majestueuze vogel, die een levend beeldhouwwerk lijkt, werd meer gebruikt als een symbool van het koningsschap dan als effectieve valkeniersvogel. Een steenarend kan een prooi slaan van wel 50 kg. Dus deze soort kan je wel beschouwen als de ultieme jachtvogel.

Nauw verwant met de steenarend zijn de keizerarend, de roofarend en de steppearend. Alhoewel deze arenden kleiner zijn dan de steenarend blijven het arenden en dus enkel voor ervaren valkeniers geschikt.

Uilen

Uilen worden niet aanzien als goede kandidaten als valkeniersvogels omdat ze veelal aangepast zijn voor het jagen in de duister (op gehoor, en dus in mindere mate op zicht). Twee soorten, de Amerikaanse oehoe en de Europese oehoe werden al getraind door moderne valkeniers om te jagen, maar in het algemeen is het zeer moeilijk om uilen te trainen.

Toch werden uilen in Europa wel gebruikt voor valkeniersdoeleinden. Valkeniers hadden als snel door dat uilen werden gevreesd door andere vogels doordat ze de mogelijkheid hadden om in het duister te jagen en omdat hun vlucht haast onhoorbaar is. Gedurende de dag, als een uil werd opgemerkt door andere roofvogels, probeerden ze de uil te verjagen of zelfs te doden. Europese valkeniers poogden hieruit munt te slaan door gevangen genomen uilen in te zetten tijdens de migratie van andere vogels. Overvliegende roofvogels zouden de hulpeloze uil opmerken en aanvallen. Weggedoken valkeniers stonden dan op wacht op de jonge roofvogels die dan voor het volgende jachtseizoen konden ingezet worden. Uilen werden zo dus niet gebruikt als valkeniersvogels, maar als lokvogels. Deze praktijken werden in Europa al lang geleden opgeheven; het werd nooit door Amerikaanse valkeniers gebruikt.


Valkeniersuitrusting

Vergeleken met al het materiaal dat wordt gebruikt in voetbal, waar de spelers mensen zijn en dus het materiaal voor hen bedoeld is, is valkerij anders. De belangrijke speler in deze sport is de roofvogel, dus het meeste gespecialiseerde materiaal is bedoeld voor de vogel. De belangrijkste voorwerpen zijn:

Schoenen

Alle getrainde vogels dragen schoenen. Dit zijn lederen riempjes vastgemaakt aan de poten. Dit is de beste manier voor de valkenier om de (jacht-)vogel te hanteren.

Bellen

Bellen worden aangebracht aan de poten van de getrainde roofvogel, vlak boven de schoenen. De speciaal vervaardigde bellen hebben elk hun eigen klank en dragen over een lange afstand. Het geluid waarschuwt de valkenier waar de vogel zich bevindt als deze bijvoorbeeld een prooi heeft geslagen. De belletjes rinkelen zodra de roofvogel zijn poten beweegt tijdens het vasthouden van de prooi. Moderne valkeniers gebruiken nog steeds bellen, maar vertrouwen nu vaker op telemetrie om de vogel over lange afstanden te kunnen lokaliseren.

Huif

Een lederen huif wordt over het hoofd van de getrainde valkeniersvogel geplaatst om de ogen af te dekken. Zo blijft de vogel kalm. Traditioneel worden vooral valken gehuifd omdat deze groep gevoeliger is aan stress in vergeleken met buizerds. In de Middeleeuwen gebruikte men gehuifde valken als rekwisieten, als statussymbolen. Omdat een gehuifde valk, het symbool van de adel, haast onbeweeglijk stil op de valkeniershandschoen blijft zitten, kan deze zo haast overal meegedragen worden. Gehuifde valken begeleidden zo hun edele eigenaars naar het hof, het banket en zelfs naar de kerk.

Handschoen

Een valkenier draagt een getrainde roofvogel op een lederen handschoen. De dikte en lengte van de handschoen variëren naar gelang welke vogel gedragen zal worden. Een handschoen voor een steenarend zal bijvoorbeeld reiken tot aan de elleboog van de valkenier terwijl een handschoen voor een mannelijke slechtvalk enkel maar tot de pols zal komen. Traditioneel wordt de handschoen aan de linker hand gedragen zodat de valkenier zijn rechterhand vrij heeft. In vroegere tijden had men de rechterhand ook nodig om een zwaard te kunnen trekken of de teugels van een paard te hanteren.

De loer

De loer is een artificiële prooi die men gebruikte om valken te trainen. Het werd zo vervaardigd dat het leek op een prooi waarop de vogel zal moeten jagen. Voor valken betekend dit dat de loer er zal uitzien als een vogel. Om haviken en arenden te trainen voor de jacht op bijvoorbeeld konijnen zal men een balg (een stukje pels dat over de grond zal worden voortgetrokken) gebruiken. Een stukje vlees zal bevestigd worden als beloning. De valkenier zal de loer ronddraaien zodat de valk telkens een aanval kan lanceren op een bewegende prooi.

© valkeniers.be & Jos Martens

All logos and trademarks in this site are property of their respective owner. The comments are property of their posters, all the rest © 2003-2013 by Valkeniers.be
You can syndicate our news using the file backend.php or ultramode.txt

Pagina Rendering: 0.25 Seconden